روزنامه‌هاى صور اسرافيل و مساوات از قلم تند و آتشين ميرزا جهانگير خان و سيد محمد رضا مساوات ، تراوش مىكرد و اين هردو مكمل تأثير اجتماعى و سياسى كميته انقلاب در افكار عمومى مردم بودند و بدين‌ترتيب كميته توانست رهبرى قسمت عمده كوشش‌ها و فعاليت‌هاى سياسى و مطبوعاتى محافل آزاديخواه را در تهران و ولايات در دست گيرد و يك نوع هماهنگى بين محافل و مجامع مزبور پديد آورد . وضع مرزهاى كشور پس از كشته شدن اتابك سعد الدوله كابينه دولت را تشكيل داد ولى دولت او دوام نيافت و كمى بعد ( 18 رمضان ) كابينه‌اى به رياست‌وزرايى ناصر الملك تشكيل گرديد كه كسانى چون ميرزا حسن خان مشير الدوله ( وزير امور خارجه ) و صنيع الدوله و مؤتمن الملك پيرنيا و مستوفى الممالك در آن عضويت داشتند و مورد اعتماد و احترام مجلس و آزاديخواهان بودند ، اما اين دولت نيز از شش يا هفت هفته بر سر كار نماند . در خلال اين احوال ، سپاه عثمانى وارد خاك آذربايجان شده و قسمتى از نواحى شمال غربى و غرب اين ايالت را از سلماس تا مراغه اشغال نموده ، به طرف برادوست و تركور و مركور پيش مىآمدند . تركمانان ساكن نواحى اشغال شده به وسيله‌ى روس‌ها به راه‌هاى كاروانى خراسان دستبرد مىزدند و به غارت و چپاول اموال و هتك ناموس و كشتن مردم سر راه خود ، سرگرم بودند . در فارس و كرمان نيز آشوب‌هايى برپا شده بود . محتشم السلطنه كه از جانب دولت مأمور بود با فرمانده نيروهاى عثمانى تماس بگيرد و او را به تخليه‌ى خاك ايران وادارد ، وى نتوانست در مدت مقرر مأموريت خود را انجام بدهد و مدت‌ها در راه تهران - رضاييه ماند . چنين به نظر مىآيد كه بين محمد على شاه و سلطان عبد الحميد سلطان عثمانى محرمانه پيام‌هايى ردوبدل شده بود ، زيرا دولت و شاه به هيچ اقدام مثبتى براى راندن نيروهاى متجاوز عثمانى از خاك ايران متسبث نشدند . شايد اصولا علت تجاوز نيروى عثمانى به آذربايجان مبارزه با آزاديخواهان و مشروطه‌طلبان بوده زيرا در استانبول ، پايتخت عثمانى ، دسته‌اى از آزاديخواهان ترك ، سازمانى به نام « اتفاق و ترقى » تشكيل داده بودند و اين همان گروهى است كه مقدمات انقلاب مشروطه و تغيير رژيم عثمانى را فراهم ساخت . هنگام تجاوز نيروى عثمانى به آذربايجان « 1 » سران كميته‌ى مركزى اتفاق و

--> ( 1 ) - كسروى مىنويسد كه ارفع الدوله سفير ايران در استانبول موضع تجاوز نيروى عثمانى را خاك ايران خالى از حقيقت دانسته و به يك روزنامه‌ى روسى نوشته بود كه آنچه در اين‌باره گفته ، نوشته مىشود انجمن تبريز ساخته و منتشر مىكند .